<?xml version="1.0" encoding="utf8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/tipitaka-latn.xsl"?>
<TEI xml:lang="pi-Latn">
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>

<p rend="chapter">3. Asubhabhāvanā niddesa</p>

<p rend="hangnum" n="1"><hi rend="paranum">1</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sirimaṃ <pb ed="M" n="0.0084" /> gaṇikaṃ disvā, dametuṃ rattacetasaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Dassetvā matasārīraṃ, tassā jino idaṃ bravi.</p>

<p rend="hangnum" n="2"><hi rend="paranum">2</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Caraṃvā <pb ed="M" n="0.0089" /> yadivā tiṭṭhaṃ, nisinno udavā sayaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Samañcheti pasāreti, esā kāyassa iñjanā.</p>

<p rend="hangnum" n="3"><hi rend="paranum">3</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Aṭṭhi nhārūhi saṃyutto, taca maṃsāva lepano;</p>

<p rend="gathalast">Chaviyā kāyo paṭicchanno, yathābhūtaṃ nadissati.</p>

<p rend="hangnum" n="4"><hi rend="paranum">4</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Antapūro <pb ed="M" n="0.0090" /> darapūro, yakana peḷassa vatthino;</p>

<p rend="gathalast">Hadayassa papphāsassa, vakkassa pihakassaca.</p>

<p rend="hangnum" n="5"><hi rend="paranum">5</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Siṅghānikāya kheḷassa, sedassaca medassaca;</p>

<p rend="gathalast">Lohitassa lasikāya, pittassaca vasāyaca.</p>

<p rend="hangnum" n="6"><hi rend="paranum">6</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Athassa <pb ed="M" n="0.0091" /> navahi sotehi, asuci savati sabbadā;</p>

<p rend="gathalast">Akkhimhā akkhigūthako, kaṇṇamhā kaṇṇagūthako.</p>

<p rend="hangnum" n="7"><hi rend="paranum">7</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Siṅghānikāca nāsato, mukhato vamati ekadā;</p>

<p rend="gathalast">Pittaṃ semhañca vamati, kāyamhā sedajallikā.</p>

<p rend="hangnum" n="8"><hi rend="paranum">8</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Athassa <pb ed="M" n="0.0092" /> susiraṃ sīsaṃ,</p>

<p rend="gatha2">Matthaluṅgassa pūritaṃ;</p>

<p rend="gatha3">Subhato naṃ maññati bālo,</p>

<p rend="gathalast">Avijjāya purakkhato.</p>

<p rend="hangnum" n="9"><hi rend="paranum">9</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Yadāca so mato seti,</p>

<p rend="gatha2">Uddhumāto vinīlako;</p>

<p rend="gatha3">Apaviddho susānasmiṃ,</p>

<p rend="gathalast">Anapekkhā honti ñātayo.</p>

<p rend="hangnum" n="10"><hi rend="paranum">10</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Khādanti <pb ed="M" n="0.0093" /> naṃ suvānāca, siṅgālakāca kimiyo;</p>

<p rend="gathalast">Kākā gijjhāca khādanti, yecaññe santi pāṇakā.</p>

<p rend="hangnum" n="11"><hi rend="paranum">11</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sutvāna <pb ed="M" n="0.0094" /> buddhavacanaṃ, bhikkhu paññāṇavā idha;</p>

<p rend="gathalast">Sokho naṃ parijānāti, yathābhūtañhi passati.</p>

<p rend="hangnum" n="12"><hi rend="paranum">12</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Yathāidaṃ tathāetaṃ, yathāetaṃ tathāidaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Ajjhattañca bahiddhāca, kāye chandaṃ virājaye.</p>

<p rend="hangnum" n="13"><hi rend="paranum">13</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Chanda <pb ed="M" n="0.0095" /> rāga viratto so, bhikkhu paññāṇavā idha;</p>

<p rend="gathalast">Ajjhagā amataṃ santiṃ, nibbānaṃ pada maccutaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="14"><hi rend="paranum">14</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dvipādako yaṃ asuci, duggandho parihārati;</p>

<p rend="gathalast">Nānākuṇapa paripūro, vissavanto tatotato.</p>

<p rend="hangnum" n="15"><hi rend="paranum">15</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Etādisena <pb ed="M" n="0.0096" /> kāyena, yo maññe unnametave;</p>

<p rend="gatha2">Paraṃvā avajāneyya, kimaññatra adassanāti;</p>

<p rend="gathalast">Kāya vicchandanīyasuttaṃ, vijayasuttantipi vattabbaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="16"><hi rend="paranum">16</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ra-akkharo <pb ed="M" n="0.0097" /> siyāggimhi, rova aggiva āgato;</p>

<p rend="gathalast">Tasmā rāgoti vattabbo, taṇhāva niccatāpikā.</p>

<p rend="hangnum" n="17"><hi rend="paranum">17</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Abhiṇhameva rāgaggi, dayhate subhasaññinaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Kimikhajjavaṇo sāva, dukkhī rāgī sa sabbadā.</p>

<p rend="hangnum" n="18"><hi rend="paranum">18</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dukkhī <pb ed="M" n="0.0098" /> piya maladdhāna, laddhāpya paripuṇṇato;</p>

<p rend="gathalast">Natthi rāgaggikhandhassa, piyindhena hi puṇṇatā.</p>

<p rend="hangnum" n="19"><hi rend="paranum">19</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Natthi <pb ed="M" n="0.0099" /> rāgasamo aggi,</p>

<p rend="gatha2">Iti vuttaṃ mahesinā;</p>

<p rend="gatha3">Tena rāgagginā daḍḍho,</p>

<p rend="gathalast">Sabbo loko tidukkhito.</p>

<p rend="hangnum" n="20"><hi rend="paranum">20</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ekassa pivitaṃ khīraṃ, catū dadhi jalā bahu;</p>

<p rend="gathalast">Rāgahetu bhave sandhi, ṭṭhānaṃ anamataggikaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="21"><hi rend="paranum">21</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Catūdami <pb ed="M" n="0.0100" /> jalā bhiyyo, sīsacchedana lohitaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Rāgahetu bhave macca, bhayaṃ anamataggikaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="22"><hi rend="paranum">22</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ekassa rudato assu, catū dadhi jalā bahu;</p>

<p rend="gathalast">Dukkhaṃ anamataggaṃva, taṃhetu paridevanaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="23"><hi rend="paranum">23</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Tattāyo <pb ed="M" n="0.0101" /> guḷa gilita, vadhaggi dayhanā dikaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Asaṅkhyeyyaṃ mahādukkhaṃ, taṃhetu niraye labhi.</p>

<p rend="hangnum" n="24"><hi rend="paranum">24</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Eka dvitti catu pañca, buddhuppādepya mocitaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Khuppipāsita nijjhāmaṃ, labhi taṃhetu pettikaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="25"><hi rend="paranum">25</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Tiracchāne <pb ed="M" n="0.0102" /> asūreca, dukkhaṃ nānāvidhaṃ labhi;</p>

<p rend="gathalast">Namataggika saṃsāre, sabbantaṃ rāgahetukaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="26"><hi rend="paranum">26</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ekassekena kappena, puggalassaṭṭhi sañcayo;</p>

<p rend="gathalast">Sace saṃhārito assa, vepulla pabbatādhiko.</p>

<p rend="hangnum" n="27"><hi rend="paranum">27</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Eka kappe idaṃ dukkhaṃ, nādikappesu kākathā;</p>

<p rend="gathalast">Rāgo nanu mahāverī, bālo jano ta micchati.</p>

<p rend="hangnum" n="28"><hi rend="paranum">28</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Rāgasuddhi <pb ed="M" n="0.0103" /> asokoca, niddukkho ñāyapattica;</p>

<p rend="gathalast">Nibbānaṃ pañca paccakkhā, asubhāya phalā matā.</p>

<p rend="hangnum" n="29"><hi rend="paranum">29</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Asubhaggahaṇaṃ <pb ed="M" n="0.0104" /> jhāyī, mitā sindriya saṃvaro;</p>

<p rend="gathalast">Somitya mukkaṭṭhāvācā, chaḷime rāga suddhiyā.</p>

<p rend="hangnum" n="30"><hi rend="paranum">30</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Niccuggarāga rogīnaṃ, asubhā vātulosadhā;</p>

<p rend="gathalast">Rāgayakkhābhi gayhānaṃ, asubhā manta muttaraṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="31"><hi rend="paranum">31</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sajīvakāca <pb ed="M" n="0.0105" /> nijjīvā, asubhā duvidhā matā;</p>

<p rend="gathalast">Sajīvā kesalomādi, dasevime ajīvakā.</p>

<p rend="hangnum" n="32"><hi rend="paranum">32</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Uddhumātaka <pb ed="M" n="0.0106" /> vīnīlaṃ, vipubbakaṃ vichiddakaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Vikkhāyitaka vikkhittaṃ, hativikkhitta lohitaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="33"><hi rend="paranum">33</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Puḷuva ṭṭhika miccesu, laddhā aññataraṃ sato;</p>

<p rend="gathalast">Ratana vānapasseyya, yathā cetasi pākaṭaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="34"><hi rend="paranum">34</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Mataṃ <pb ed="M" n="0.0107" /> khajjaṃ sa maṃsañca, nilohitaṃ nimaṃsakaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Vikkhittaṃ seta puñjaṭṭhiṃ, navadhā putimikkhaye.</p>

<p rend="hangnum" n="35"><hi rend="paranum">35</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Maccuto <pb ed="M" n="0.0108" /> parimuccāmi, paṭivatti yimā yiti;</p>

<p rend="gathalast">Payojana samāvajja, moditabbaṃ jigucchake.</p>

<p rend="hangnum" n="36"><hi rend="paranum">36</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sajīvake jigucchatthaṃ, nijjīvā subha mīritaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Tathūpamo ayaṃkāyo, evameva bhavissati.</p>

<p rend="hangnum" n="37"><hi rend="paranum">37</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Evaṃdhammo <pb ed="M" n="0.0109" /> ayaṃkāyo, evaṃbhāvī natikkamo;</p>

<p rend="gathalast">Iccupa saṃhare disvā, ekadviha matādikaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="38"><hi rend="paranum">38</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Yathā <pb ed="M" n="0.0110" /> idaṃ tathāetaṃ, yathāetaṃ tathā idaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Jegucchaṃ paṭikūlyañca, kāye iccupa saṃhare.</p>

<p rend="hangnum" n="39"><hi rend="paranum">39</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Uddhumāta vinīlādi,</p>

<p rend="gatha2">Paṭikūlyo jigucchito;</p>

<p rend="gatha3">Tathevāyampi me kāyo,</p>

<p rend="gathalast">Viseso nāyu-sāyuva.</p>

<p rend="hangnum" n="40"><hi rend="paranum">40</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Uddhumāta <pb ed="M" n="0.0111" /> vinīlādo, sobhaṇaṃ natthi kiñcipi;</p>

<p rend="gathalast">Imasmiṃpi me kāye, gavesantopi sabbaso.</p>

<p rend="hangnum" n="41"><hi rend="paranum">41</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Paṭikūlavasā dhātu, vasāca dvippakārato;</p>

<p rend="gathalast">Paccavekkheyyimaṃ kāyaṃ, icchaṃ virāga mattani.</p>

<p rend="hangnum" n="42"><hi rend="paranum">42</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Vaṇṇa <pb ed="M" n="0.0112" /> saṇṭhāna gandhehi, āsayo kāsatopica;</p>

<p rend="gathalast">Jeguccha paṭikūlyāca, kesā na tuṭṭhamānitā.</p>

<p rend="hangnum" n="43"><hi rend="paranum">43</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Iti kesesu ikkheyya,</p>

<p rend="gatha2">Lomā dīsupyayaṃ nayo;</p>

<p rend="gatha3">Dvattiṃsevañhi koṭṭhāse,</p>

<p rend="gathalast">Paccavekkhe visuṃvisuṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="44"><hi rend="paranum">44</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kāyato <pb ed="M" n="0.0113" /> bahinikkhantaṃ, paṭikūlyaṃ jigucchitaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Anikkhantampi jegucchaṃ, paṭikūlyaṃva tassamaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="45"><hi rend="paranum">45</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Saṅkhatampi yathā vaccaṃ, manuññataṃ na pāpuṇe;</p>

<p rend="gathalast">Upakkama sahassehi, evaṃ kesādikampica.</p>

<p rend="hangnum" n="46"><hi rend="paranum">46</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sabhāva <pb ed="M" n="0.0114" /> paṭikūlyaṃva, ekampi vacca puñjakaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Nanu jegucchitā bhiyyo, dvattiṃsa vaccapuñjakā.</p>

<p rend="hangnum" n="47"><hi rend="paranum">47</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Paccekampi <pb ed="M" n="0.0115" /> paṭikūlyaṃ, kesādikaṃ sabhāvato;</p>

<p rend="gathalast">Kesādidvattiṃsa puñjo, bhiyyo jegucchito nanu.</p>

<p rend="hangnum" n="48"><hi rend="paranum">48</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Puñjitesveva kantesu, kantohoti sa puñjako;</p>

<p rend="gathalast">Puñjitesu akantesa, akantova sa puñjako.</p>

<p rend="hangnum" n="49"><hi rend="paranum">49</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Paccekaṃ <pb ed="M" n="0.0116" /> vinibhuttesa, kesa loma nakhādisu;</p>

<p rend="gathalast">Natthi taññā kumārīvā, mukhahatthādikānivā.</p>

<p rend="hangnum" n="50"><hi rend="paranum">50</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sampiṇḍi tesu tesveva,</p>

<p rend="gatha2">Kuto tā tāni āgatā;</p>

<p rend="gatha3">Paññatti matta mevesā,</p>

<p rend="gathalast">Jigucchaññā na kācipi.</p>

<p rend="hangnum" n="51"><hi rend="paranum">51</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Santaṃ <pb ed="M" n="0.0117" /> cinteyya nāsantaṃ, santa cintayato sukhaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Asantaṃ parikappento, nānādukkhehi tappati.</p>

<p rend="hangnum" n="52"><hi rend="paranum">52</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Nāvajja santajegucchaṃ, saññaṃ asati kātuna;</p>

<p rend="gathalast">Subhā itthīti gāraggi, uppajji subhasaññino.</p>

<p rend="hangnum" n="53"><hi rend="paranum">53</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Asantaṃva <pb ed="M" n="0.0118" /> abhūtaṃva, passe rāgaggijotiyā;</p>

<p rend="gathalast">Tāya santañca bhūtañca, na passati kadācipi.</p>

<p rend="hangnum" n="54"><hi rend="paranum">54</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ekassa <pb ed="M" n="0.0119" /> pivitaṃ khīraṃ, sīsacchedana lohitaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Rudato assu taṃhetu, catūdadhi jalā bahu.</p>

<p rend="hangnum" n="55"><hi rend="paranum">55</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Āyatimpi atīteva, saṃsarantassa hessati;</p>

<p rend="gathalast">Rāgaṃ hantu manīhoce, khīraṃ assuca lohitaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="56"><hi rend="paranum">56</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Subhasaññāya <pb ed="M" n="0.0120" /> so vaḍḍho,</p>

<p rend="gatha2">Tadabhāve sa nassati;</p>

<p rend="gatha3">Thiraṃ hantuṃ na taṃsaññaṃ,</p>

<p rend="gathalast">Sakkā sithila vīriyo.</p>

<p rend="hangnum" n="57"><hi rend="paranum">57</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ussoḷhi <pb ed="M" n="0.0121" /> vīriyo hutvā, brūheyyāsubha bhāvanaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Subhasaññāppa hānāya, pariccajjāpi jīvitaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="58"><hi rend="paranum">58</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Aññakicca mupekkhāya, brūheyyāsubha bhāvanaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Mandi hutveha rāgaggi, nibbāyissati āyatiṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="59"><hi rend="paranum">59</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kiccaṃ me idameveti, brūheyyāsubha bhāvanaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Dāni mandaggi hutvāna, pāmojjaṃ ve labhissati.</p>

<p rend="hangnum" n="60"><hi rend="paranum">60</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kāye <pb ed="M" n="0.0122" /> daṭṭhabba jegucchaṃ, apassanto pamādavā;</p>

<p rend="gathalast">Aladdhā kiñci pāmojjaṃ, pabbajjampi na modati.</p>

<p rend="hangnum" n="61"><hi rend="paranum">61</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Pure marāmi kāye smiṃ, passā mi passitabbakaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Iccā raddho vītiṃladdhā, pabbajjaṃ atimodati.</p>

<p rend="hangnum" n="62"><hi rend="paranum">62</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kāye <pb ed="M" n="0.0123" /> daṭṭhabba jegucchaṃ, apassanto pamāda vā;</p>

<p rend="gathalast">Moghaṃva dullabhātīto, mahājānīyataṃ gato.</p>

<p rend="hangnum" n="63"><hi rend="paranum">63</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Santaṃ bhūtañca jegucchaṃ, rāgagginā apassiyaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Paññāpadīpajotena, samikkheyya abhiṇhaso.</p>

<p rend="hangnum" n="64"><hi rend="paranum">64</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Santaṃ <pb ed="M" n="0.0124" /> bhūtañca kāye smiṃ, daṭṭhukāmo sadāsato;</p>

<p rend="gathalast">Paññāpadīpakeneva, dakkhe na rāgīsīkhinā.</p>

<p rend="hangnum" n="65"><hi rend="paranum">65</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Jegucchitena kāyena, nikkhantena jigucchato;</p>

<p rend="gathalast">Ajja svevā vinaṭṭhena, nāla munnamituṃ sato.</p>

<p rend="hangnum" n="66"><hi rend="paranum">66</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kīdisaṃ <pb ed="M" n="0.0125" /> maṃ tuvaṃ maññi, ahaṃ sabba jegucchako;</p>

<p rend="gathalast">Jegucchatoca nikkhanto, icceva vattu marahati.</p>

<p rend="hangnum" n="67"><hi rend="paranum">67</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kāye jegucchasaññaṃva, kare sabbiriyā pathe;</p>

<p rend="gathalast">Tasmiṃ tuṭṭhabbakaṃ natthi, piyāyitaṃ mamāyitaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="68"><hi rend="paranum">68</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Subhāya <pb ed="M" n="0.0126" /> nava mattānaṃ, asubhā paripācaye;</p>

<p rend="gathalast">Santo pakkassa saṃsāro, nanto navassa rāgino.</p>

<p rend="hangnum" n="69"><hi rend="paranum">69</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kāye asubha saññāya, paripakka sabhāvino;</p>

<p rend="gathalast">Ālambesu acāpallā, thirā sambuddha sāsane.</p>

<p rend="hangnum" n="70"><hi rend="paranum">70</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Anto <pb ed="M" n="0.0127" /> gocarikā pakkā, bahi gocarikā navā;</p>

<p rend="gathalast">Pakkā nāsāya uccā te, nīcāyeva navā sino.</p>

<p rend="hangnum" n="71"><hi rend="paranum">71</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Navānavā <pb ed="M" n="0.0128" /> subhābhogī, nīcānīcā bhigāmino;</p>

<p rend="gathalast">Pakkā pakkāva dhījhāyī, santāsantā virāgino.</p>

<p rend="hangnum" n="72"><hi rend="paranum">72</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sakkā sakkā na dassetuṃ, subhaṃsubhaṃ sataṃsataṃ;</p>

<p rend="gathalast">Dhīrādhīrāga mujjhanti, kāye kāye kriyekriye.</p>

<p rend="hangnum" n="73"><hi rend="paranum">73</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sakkā <pb ed="M" n="0.0129" /> sakkāpi taṃ kātuṃ, subhaṃsubhaṃ na dhīmayaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Santosantojigucchaññū, na vānavā subhesako.</p>

<p rend="hangnum" n="74"><hi rend="paranum">74</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dukāyaṃ <pb ed="M" n="0.0130" /> suti cintetvā, mamāyantā mahātapā;</p>

<p rend="gathalast">Tapaṃ nibbāyituṃ icchaṃ, dukāyaṃ duti cintaye.</p>

<p rend="hangnum" n="75"><hi rend="paranum">75</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Yvāsubhaṃ subhato maññi, konubālotaduttari;</p>

<p rend="gathalast">Andho ummattakovā so, nattānaṃ maññate tathā.</p>

<p rend="hangnum" n="76"><hi rend="paranum">76</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Saritabbaka <pb ed="M" n="0.0131" /> mevetaṃ, kāye jeguccha puñjataṃ;</p>

<p rend="gathalast">Mandarāgo manosītaṃ, labheyya tamanussanaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="77"><hi rend="paranum">77</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Gihibhāve apāyeca, rāgayakkhandha ninnitā;</p>

<p rend="gathalast">Maṃpi nessati soyakkho, sādemice tadāgataṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="78"><hi rend="paranum">78</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Abhiṇha <pb ed="M" n="0.0132" /> gāhinaṃ rāga, yakkhaṃ ananta dukkha daṃ;</p>

<p rend="gathalast">Asubhā tula mantena, vārehi taṃ sa bhāyati.</p>

<p rend="hangnum" n="79"><hi rend="paranum">79</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Rāgayakkho bahumāyo, saddhāmettā divesavā;</p>

<p rend="gathalast">Rāgampi kusalaṃ maññi, jano teneva vañcito.</p>

<p rend="hangnum" n="80"><hi rend="paranum">80</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Āturaṃ <pb ed="M" n="0.0133" /> asuciṃ putiṃ, passa nande samussayaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Uggharantaṃ paggharantaṃ, bālānaṃ abhipatthitaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="81"><hi rend="paranum">81</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Subhato naṃ maññati bālo, avijjāya purakkhato;</p>

<p rend="gathalast">Iccāha bhagavā nindi, bāloti subhasaññinaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="82"><hi rend="paranum">82</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Nhāruṭṭhi <pb ed="M" n="0.0134" /> taca maṃsāni, saraṃ sataṃ na nindito;</p>

<p rend="gathalast">Buddhanindāya mocetuṃ, tānārabbha anussare.</p>

<p rend="hangnum" n="83"><hi rend="paranum">83</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Maññitvā attano bālyaṃ, asubhe subhadassino;</p>

<p rend="gathalast">Vāyāmeyya abālāya, kāyaṃ asubhato saraṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="84"><hi rend="paranum">84</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Attānaṃ <pb ed="M" n="0.0135" /> garahitvāna, bālaṃ viparidassinaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Subhasaññaṃ pahinneyya, kareyyāsubha saññitaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="85"><hi rend="paranum">85</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Visa bhesajjarukkhaṭṭho, ahi ḍaṃseyyasosato;</p>

<p rend="gathalast">Yathā tasseva paṇṇādiṃ, khādetvā visa mujjahe.</p>

<p rend="hangnum" n="86"><hi rend="paranum">86</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Evaṃ rāgo samuppajje, kāye gandhādi vāsite;</p>

<p rend="gathalast">Anto tasseva jegucchaṃ, cintetvā rāga mujjahe.</p>

<p rend="hangnum" n="87"><hi rend="paranum">87</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Jigucchitena <pb ed="M" n="0.0136" /> kāyena, apassanto jigucchataṃ;</p>

<p rend="gathalast">Unnameti avaññāti, avijjāya purakkhato.</p>

<p rend="hangnum" n="88"><hi rend="paranum">88</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Āyatiṃ <pb ed="M" n="0.0137" /> maggalābhāya, bījaṃ kareyya bhāvanaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Bījā bhāve kuto maggo, maggabījā hi bhāvanā.</p>

<p rend="hangnum" n="89"><hi rend="paranum">89</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Maggabījo apāyepi, nimmuggo samaye gate;</p>

<p rend="gathalast">Ummujjitvāva buddhānaṃ, maggaṃ labheyya santike.</p>

<p rend="hangnum" n="90"><hi rend="paranum">90</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ajījassa <pb ed="M" n="0.0138" /> tu saṃsāro, dīghoyeva anantiko;</p>

<p rend="gathalast">Tasmāhi bhāvanābījaṃ, kareyya mocanatthiko.</p>

<p rend="hangnum" n="91"><hi rend="paranum">91</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Abhiṇha pīḷitaṃ rāgaṃ, asubhāya nivāraye;</p>

<p rend="gathalast">Mandīhutvā pahīyeyya, rāgo asubha bhīruko.</p>

<p rend="hangnum" n="92"><hi rend="paranum">92</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Mājegucchaṃ <pb ed="M" n="0.0139" /> mamāyetha, sāva jegucchamāmako;</p>

<p rend="gathalast">Ananta dukkha māpādi, jegucchita mamāyanā.</p>

<p rend="hangnum" n="93"><hi rend="paranum">93</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Maṃsalaggo tacacchanno,</p>

<p rend="gatha2">Nhārubandho ṭṭhipuñjako;</p>

<p rend="gatha3">Moheti chaviyā lokaṃ,</p>

<p rend="gathalast">Mahādukkho sa mohito.</p>

<p rend="hangnum" n="94"><hi rend="paranum">94</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Nhāruṭṭhi <pb ed="M" n="0.0140" /> taca maṃsehi, rāgavaḍḍhaki saṅkhate;</p>

<p rend="gathalast">Gehe rogā putī pāpā, vasanti kucchitā sadā.</p>

<p rend="hangnum" n="95"><hi rend="paranum">95</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Luṅgantā vīsa bhūdhātū, pittādī dvādasambuva;</p>

<p rend="gathalast">Tāpaṃ jiraṃ dahaṃ pakkaṃ, caturaggi chavāyukā.</p>

<p rend="hangnum" n="96"><hi rend="paranum">96</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Adhoddhaṃ kucchi koṭṭhāsā,</p>

<p rend="gatha2">Aṅgacārīca pāṇakā;</p>

<p rend="gatha3">Dhātuyoyeva kāyesmiṃ,</p>

<p rend="gathalast">Dvitālīsa anaññakā.</p>

<p rend="hangnum" n="97"><hi rend="paranum">97</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Yathā <pb ed="M" n="0.0142" /> bahi tathā ajjhattaṃ, dhātū bhvāpā nalānilā;</p>

<p rend="gathalast">Name nāhaṃ naattāti, saṃmaseyya punappunanti.</p>

<p rend="subhead">4. Mettābhāvanāniddesa</p>

<p rend="hangnum" n="1"><hi rend="paranum">1</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Mettā <pb ed="M" n="0.0145" /> bhāvana micchampi, suṇa buddhavaco yidaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Dosa niggahaṇatthāya, doso mettāyaverihi.</p>

<p rend="hangnum" n="2"><hi rend="paranum">2</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Akkocchimaṃ avadhimaṃ, ajinimaṃ ahāsime;</p>

<p rend="gathalast">Yeca taṃ upanayhanti, veraṃ tesaṃ nasammati.</p>

<p rend="hangnum" n="3"><hi rend="paranum">3</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Akkocchimaṃ <pb ed="M" n="0.0146" /> avadhimaṃ, ajinimaṃ ahāsime;</p>

<p rend="gathalast">Yecataṃ nupanayhanti, veraṃ tesaṃ upasammati.</p>

<p rend="hangnum" n="4"><hi rend="paranum">4</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Nahiverena verāni, sammantidha kudācana;</p>

<p rend="gathalast">Averenaca sammanti, esadhammo sanantano.</p>

<p rend="hangnum" n="5"><hi rend="paranum">5</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Pareca <pb ed="M" n="0.0147" /> navijānanti, maya mettha yamāmase;</p>

<p rend="gathalast">Yeca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā.</p>

<p rend="hangnum" n="6"><hi rend="paranum">6</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kuddho atthaṃ najānāti, kuddho dhammaṃ napassati;</p>

<p rend="gathalast">Sadā andhatamaṃ hoti, yaṃkodho sahatenaraṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="7"><hi rend="paranum">7</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ubhinna <pb ed="M" n="0.0148" /> matthaṃ carati, attanoca parassaca;</p>

<p rend="gathalast">Paraṃ saṃkuppitaṃ ñatvā, yo sato upasammati.</p>

<p rend="hangnum" n="8"><hi rend="paranum">8</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Tasseva tena pāpiyyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati;</p>

<p rend="gathalast">Kuddhaṃ apaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="9"><hi rend="paranum">9</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Khantī <pb ed="M" n="0.0149" /> paramaṃ tapo titikkhā,</p>

<p rend="gatha2">Nibbānaṃ paramaṃ vadanti buddhā;</p>

<p rend="gatha3">Nahi pabbajito parūpaghātī,</p>

<p rend="gathalast">Nasamaṇo hoti paraṃ viheṭhayanto.</p>

<p rend="hangnum" n="10"><hi rend="paranum">10</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Akodhena jine kodhaṃ, asādhuṃ sādhunā jine;</p>

<p rend="gathalast">Jine kadariyaṃ dānena, saccenā likavādinaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="11"><hi rend="paranum">11</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Yo <pb ed="M" n="0.0150" /> ve uppatitaṃ kodhaṃ, rathaṃ bhantaṃva vāraye;</p>

<p rend="gathalast">Ta mahaṃ sārathī brūmi, rasmiggāho itarojano.</p>

<p rend="hangnum" n="12"><hi rend="paranum">12</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Purisassa <pb ed="M" n="0.0151" /> hi jātassa, kudhārī jāyate mukhe;</p>

<p rend="gathalast">Yāya chindati attānaṃ, bālo dubbhāsitaṃbhaṇaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="13"><hi rend="paranum">13</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Selo yathā ekagghano, vātena nasamīrati;</p>

<p rend="gathalast">Evaṃ nindā pasaṃsāsu, nasamiñjanti paṇḍitā.</p>

<p rend="hangnum" n="14"><hi rend="paranum">14</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Samānabhāgaṃ <pb ed="M" n="0.0152" /> krubbetha, gāme akkuṭṭha vanditaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Manopadosaṃ rakkheyya, santo anuṇṇato siyā.</p>

<p rend="hangnum" n="15"><hi rend="paranum">15</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Naparo paraṃ nikuppetha, nātimaññetha katthaci nakiñci;</p>

<p rend="gathalast">Byārosanā paṭighasaññā, naññamaññassa dukkha miccheyya.</p>

<p rend="hangnum" n="16"><hi rend="paranum">16</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Mātā <pb ed="M" n="0.0153" /> yathā niyaṃ putta,</p>

<p rend="gatha2">Māyusā ekaputta manurakkhe;</p>

<p rend="gatha3">Evampi sabba bhūtesu,</p>

<p rend="gathalast">Mānasaṃ bhāvaye aparimāṇaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="17"><hi rend="paranum">17</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sutvāna dusito bahuṃ vācaṃ,</p>

<p rend="gatha2">Samaṇānaṃvā puthujanānaṃ;</p>

<p rend="gatha3">Pharusena hi na paṭivajjā,</p>

<p rend="gathalast">Na hi santo paṭiseniṃ karonti.</p>

<p rend="hangnum" n="18"><hi rend="paranum">18</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Saccaṃ <pb ed="M" n="0.0154" /> bhaṇe nakujjheyya, dajjā appampi yācito;</p>

<p rend="gathalast">Etehi tīhi ṭhānehi, gacche devāna santike.</p>

<p rend="hangnum" n="19"><hi rend="paranum">19</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Na paresaṃ vilomāni, na paresaṃ katākataṃ;</p>

<p rend="gathalast">Attanova avekkheyya, katāni akatānica.</p>

<p rend="hangnum" n="20"><hi rend="paranum">20</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Su <pb ed="M" n="0.0155" /> dasaṃ vajjamaññesaṃ, attano pana duddasaṃ;</p>

<p rend="gatha2">Paresañhi so vajjāni, ophunāti yathā bhusaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Attano pana chādeti, kaliṃva kitavā saṭṭho.</p>

<p rend="hangnum" n="21"><hi rend="paranum">21</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Nidhīnaṃva <pb ed="M" n="0.0156" /> pavattānaṃ, yaṃ passe vajjadassinaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Niggayhavādiṃ medhāviṃ, tādisaṃ paṇḍitaṃ bhaje.</p>

<p rend="hangnum" n="22"><hi rend="paranum">22</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Tādisaṃ bhajamānassa,</p>

<p rend="gatha2">Seyyohoti napāpiyo;</p>

<p rend="gatha3">Iti vuttaṃ munindena,</p>

<p rend="gathalast">Tilokaggena satthunā.</p>

<p rend="hangnum" n="23"><hi rend="paranum">23</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Mettā <pb ed="M" n="0.0157" /> gandhena vāsento,</p>

<p rend="gatha2">Dosaṃ dūrekare budho;</p>

<p rend="gatha3">Dūrāsannesu sabbesu,</p>

<p rend="gathalast">Attano verikesupi.</p>

<p rend="hangnum" n="24"><hi rend="paranum">24</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Hane dosū panāhāni, anattha kārakāni hi;</p>

<p rend="gathalast">Tesva santesu sabbesu, mettāhoti sunimmalā.</p>

<p rend="hangnum" n="25"><hi rend="paranum">25</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sataṃ <pb ed="M" n="0.0158" /> dujjana vākyehi, namano yāti vikriyaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Nahitāpayituṃ sakkā, gaṅgānadiṃ tiṇukkayā.</p>

<p rend="hangnum" n="26"><hi rend="paranum">26</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Nahi nindā pasaṃsāhi, sataṃ manovikāratā;</p>

<p rend="gathalast">Na kadācipi kampeyya, vātehi selapabbato.</p>

<p rend="hangnum" n="27"><hi rend="paranum">27</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Nadiyaṃ <pb ed="M" n="0.0159" /> khuddakā nāvā, vicīhi unnatonatā;</p>

<p rend="gathalast">Mahānāvā nakampanti, mahantīhi vicīhipi.</p>

<p rend="hangnum" n="28"><hi rend="paranum">28</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Loke pasaṃsa nindāhi, dujjanovunnatonato;</p>

<p rend="gathalast">Santopañño nacalati, mahānindā thutīhipi.</p>

<p rend="hangnum" n="29"><hi rend="paranum">29</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Seloselo <pb ed="M" n="0.0160" /> nileheva,</p>

<p rend="gatha2">Vaṇṇāvaṇṇā asassatā;</p>

<p rend="gatha3">Lābhālābhā sukhādukkhā,</p>

<p rend="gathalast">Yasāyasā nakampati.</p>

<p rend="hangnum" n="30"><hi rend="paranum">30</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Khamādhagga karetassa, dujjano kiṃ karissati;</p>

<p rend="gathalast">Atiṇe patito aggi, sayameva pasambhati.</p>

<p rend="hangnum" n="31"><hi rend="paranum">31</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sayameva <pb ed="M" n="0.0161" /> sakattānaṃ, maccubbhayena tacchatu;</p>

<p rend="gathalast">Māññe tacchatu dosena, kimatthaṃ aññatacchanaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="32"><hi rend="paranum">32</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Māññe taccha tudosena, naseyyo aññatacchanaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Māñño taṃ ahibyaggheva, domanassena bhāyatu.</p>

<p rend="hangnum" n="33"><hi rend="paranum">33</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Nissāya <pb ed="M" n="0.0162" /> garukātabbaṃ, bahūnaṃ pāpamocanaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Acāpallena santena, garukātabbataṃ vaje.</p>

<p rend="hangnum" n="34"><hi rend="paranum">34</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Nissāya garukātabbaṃ, bahūnaṃ puññavaḍḍhanaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Garukātabbataṃ gacche, dhītiyā sīla guttiyā.</p>

<p rend="hangnum" n="35"><hi rend="paranum">35</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Santaṃ <pb ed="M" n="0.0163" /> hi sīlavaṃ dhītiṃ, hirottappena bhāyati;</p>

<p rend="gathalast">Dujjanaṃ domanassena, ahibyaggheva bhāyati.</p>

<p rend="hangnum" n="36"><hi rend="paranum">36</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Napharusāya vācāya, aññe dameyya paṇḍito;</p>

<p rend="gathalast">Attānaṃva dametvāna, aññe saṇhena ovade.</p>

<p rend="hangnum" n="37"><hi rend="paranum">37</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Citte <pb ed="M" n="0.0164" /> saṇhe asaṇhāpi, navācāpharusā bhave;</p>

<p rend="gathalast">Tasmā ovā danādīsu, rakkheyya thaddhacittato.</p>

<p rend="hangnum" n="38"><hi rend="paranum">38</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Attāna movadatthāya, sikkheyya buddhabhāsitaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Parampi anukampāya, icchanto anusāsaye.</p>

<p rend="hangnum" n="39"><hi rend="paranum">39</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Aññaṃ naniggahe kiñci, sutena paṭipattiyā;</p>

<p rend="gathalast">Attaniggahaṇaṃ seyyo, nunnameyya jinoraso.</p>

<p rend="hangnum" n="40"><hi rend="paranum">40</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Nāvīkareyya <pb ed="M" n="0.0165" /> dosaṃvā, lobhaṃ mānaṃ sakaṃmalaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Māññe maññantu taṃ disvā, cirappabba jito nuti.</p>

<p rend="hangnum" n="41"><hi rend="paranum">41</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kakacena ttachedente, verikepinadosaye;</p>

<p rend="gathalast">Iccovādaṃ munindassa, sampaṭiccha jinoraso.</p>

<p rend="hangnum" n="42"><hi rend="paranum">42</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Verī <pb ed="M" n="0.0166" /> accupanāhīpi, rūpeva dukkhakārako;</p>

<p rend="gathalast">Na tva tabbisaye nāme, dukkhaṃ mākari cetasi.</p>

<p rend="hangnum" n="43"><hi rend="paranum">43</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Verī tibandha veropi, iheva dukkhakārako;</p>

<p rend="gathalast">Bhavantaraṃ naanveti, sakammunā gato hiso.</p>

<p rend="hangnum" n="44"><hi rend="paranum">44</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dosotu <pb ed="M" n="0.0167" /> iha pīḷetvā,</p>

<p rend="gatha2">Dukkhāvaho bhavebhave;</p>

<p rend="gatha3">Mahānattha karaṃ dosaṃ,</p>

<p rend="gathalast">Kasmā vaḍḍheti cetasi.</p>

<p rend="hangnum" n="45"><hi rend="paranum">45</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Mettāsītambusekena, jinovāda manussaraṃ;</p>

<p rend="gathalast">Mahā nattha karaṃ dosaṃ, nibbāyatu sa cetasi.</p>

<p rend="hangnum" n="46"><hi rend="paranum">46</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Chaddanto <pb ed="M" n="0.0168" /> luddakaṃ pāpaṃ, bhūridattohi tuṇḍikaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Dhammapālo khami tātaṃ, kapindo kandaro pataṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="47"><hi rend="paranum">47</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Asaṅkhyeyya ttabhāvesu, paravajjaṃ titikkhato;</p>

<p rend="gathalast">Nāthassa pāramiṃ khantiṃ, saraṃ dhīro titikkhatu.</p>

<p rend="hangnum" n="48"><hi rend="paranum">48</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sāsane <pb ed="M" n="0.0169" /> ciravāsena, evaṃ niddosakā iti;</p>

<p rend="gathalast">Tuvaṃ paṭicca maññantu, sāsane sappayojanaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="49"><hi rend="paranum">49</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sāsane cira vāsāpi, mādisāva ime iti;</p>

<p rend="gathalast">Tamāgamma namaññantu, sāsane nippayojanaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="50"><hi rend="paranum">50</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dve usetīti doso so, saparaṃ dayhate dvayaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Pahātabbo sa sabbesu, parattha sattha micchatā.</p>

<p rend="hangnum" n="51"><hi rend="paranum">51</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Paradinnehi <pb ed="M" n="0.0170" /> noāyu, tiṭṭhate nāttano vasā;</p>

<p rend="gathalast">Paravajjaṃ khametabbaṃ, nasādhu aññavirodhito.</p>

<p rend="hangnum" n="52"><hi rend="paranum">52</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Jeguccha <pb ed="M" n="0.0171" /> kkosa nindāni, bālo gaṇhāti akkhamo;</p>

<p rend="gathalast">Khamantotu nagaṇhāti, jānaṃ jegucchitāniti.</p>

<p rend="hangnum" n="53"><hi rend="paranum">53</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Paradinnāni vaccāni, pābhatanti nakocipi;</p>

<p rend="gathalast">Gaṇheyyevaṃ duruttāni, agaṇhanto khame sato.</p>

<p rend="hangnum" n="54"><hi rend="paranum">54</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Nadi <pb ed="M" n="0.0172" /> kallola viciyo, tīraṃ patvā samantidha;</p>

<p rend="gathalast">Sabbe uppatitā dosā, khantipatvā samanti te.</p>

<p rend="hangnum" n="55"><hi rend="paranum">55</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dosummattaka vācāya, nummatto kiṃkarissati;</p>

<p rend="gathalast">Bhave yyummattako sova, tādisaṃ vacanaṃ bhaṇaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="56"><hi rend="paranum">56</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kodhano akkhamo añña, duṭṭhasaññī bhayāluko;</p>

<p rend="gathalast">Gāmamajjhe aḷakkova, tathā māhohi taṃ jaha.</p>

<p rend="hangnum" n="57"><hi rend="paranum">57</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Mettāluko <pb ed="M" n="0.0173" /> khamāsīlo,</p>

<p rend="gatha2">Sabbaṭṭhānesunibbhayo;</p>

<p rend="gatha3">Parattha sattha micchanto,</p>

<p rend="gathalast">Khanti mettañca bhāvaye.</p>

<p rend="hangnum" n="58"><hi rend="paranum">58</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Parakkosāni nindāni, taṃva paccenti nāññagū;</p>

<p rend="gathalast">Khittaṃpaṃsuva vātuddhaṃ, garukaṃ kiṃ khamāyate.</p>

<p rend="hangnum" n="59"><hi rend="paranum">59</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Akkosantoca <pb ed="M" n="0.0174" /> nindīca, pīḷito saka kammunā;</p>

<p rend="gathalast">Idha peccaca nīceyyo, naṃnayaṃ gaṇhi akkhamo.</p>

<p rend="hangnum" n="60"><hi rend="paranum">60</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Akkoso <pb ed="M" n="0.0175" /> maṃ naāgacchi,</p>

<p rend="gatha2">Tassevā natthakārako;</p>

<p rend="gatha3">Iti ñatvāva sappañño,</p>

<p rend="gathalast">Akkosaṃ na garuṃ kare.</p>

<p rend="hangnum" n="61"><hi rend="paranum">61</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Vikārāpatti micchanto, verī bahu mupakkami;</p>

<p rend="gathalast">Māmittavasa manvehi, nibbikāro tuvaṃbhava.</p>

<p rend="hangnum" n="62"><hi rend="paranum">62</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Mettambunā saddosoca, paradosoca sammati;</p>

<p rend="gathalast">Mettāsekena sabbesu, sabbatoggiṃ nipāraye.</p>

<p rend="hangnum" n="63"><hi rend="paranum">63</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sadosa <pb ed="M" n="0.0176" /> paradosaggiṃ, sabbato disato ṭṭhitaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Mettā toyena vāreyya, siyā nibbuti sabbadhi.</p>

<p rend="hangnum" n="64"><hi rend="paranum">64</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Nagame attano aggiṃ, paraggiṃvāpi nāgame;</p>

<p rend="gathalast">Mettambunāva nibbātu, saparaggi dvayaṃ bhusaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="65"><hi rend="paranum">65</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Guṇī <pb ed="M" n="0.0177" /> guṇī nandindāya, pasaṃsāya guṇī guṇī;</p>

<p rend="gathalast">Nindaṃnindaṃ nakuppeyya, nasādiye thutiṃ thutiṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="66"><hi rend="paranum">66</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Guṇaṃ nindāya nāsetuṃ, nasakkā koci kussako;</p>

<p rend="gathalast">Vaḍḍhetuṃvā pasaṃsāya, garuṃkare na taṃdvayaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="67"><hi rend="paranum">67</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dosabbhā <pb ed="M" n="0.0178" /> mala sañchanno, mettācando na rocati;</p>

<p rend="gathalast">Taṃmuttassa tu etassa, atissaya pabhāvato.</p>

<p rend="hangnum" n="68"><hi rend="paranum">68</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Su sutta buddha supinā, dvepiyā gutti nākkamo;</p>

<p rend="gathalast">Samādhi sumukhā muḷhā, brahmā tyekā dasa gguṇā.</p>

<p rend="hangnum" n="69"><hi rend="paranum">69</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sītaṃ <pb ed="M" n="0.0179" /> karotu mettāya, cakkhuṃ lābhetu paññāya;</p>

<p rend="gathalast">Mākāsinippabhe caññe, cando hohi gategate.</p>

<p rend="hangnum" n="70"><hi rend="paranum">70</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dūrāsannesu <pb ed="M" n="0.0180" /> sabbesu, mettaṃ pesetu pābhataṃ;</p>

<p rend="gathalast">Dhammaṃ desetu pattānaṃ, cando hohi gategate.</p>

<p rend="hangnum" n="71"><hi rend="paranum">71</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sampattānaṃ malaṃ dhova, sītaṃkare sadādayo;</p>

<p rend="gathalast">Uccanīce navisese, jalassamo gategate.</p>

<p rend="hangnum" n="72"><hi rend="paranum">72</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Asaassatesu <pb ed="M" n="0.0181" /> phuṭṭhesu, lokadhammesu aṭṭhasu;</p>

<p rend="gathalast">Patiṭṭho nibbikāro tvaṃ, pathavīsadiso bhava.</p>

<p rend="hangnum" n="73"><hi rend="paranum">73</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Nākāsi kalahaṃ silā, sadā kenaci niccalā;</p>

<p rend="gathalast">Mettāyanto khamāyanto, mahāsilaṃ guruṃkare.</p>

<p rend="hangnum" n="74"><hi rend="paranum">74</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Silāva <pb ed="M" n="0.0182" /> sīlavā hotu, duruttāni titikkhatu;</p>

<p rend="gathalast">Paccutte dosasaṃvaḍḍho, anuttova pasambhati.</p>

<p rend="hangnum" n="75"><hi rend="paranum">75</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sabbe ahaṃva icchanti, sattā sukhanti ñātuna;</p>

<p rend="gathalast">Bhāveyya kamato mettaṃ, piya majjhatta verike.</p>

<p rend="hangnum" n="76"><hi rend="paranum">76</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sabbe <pb ed="M" n="0.0183" /> tasanti daṇḍassa, sabbe bhāyanti maccuno;</p>

<p rend="gathalast">Attānaṃ upamaṃ katvā, nahaneyya naghātaye.</p>

<p rend="hangnum" n="77"><hi rend="paranum">77</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sukha kāmāni bhūtāni,</p>

<p rend="gatha2">Yodaṇḍena vihiṃsati;</p>

<p rend="gatha3">Attano sukha mesāno,</p>

<p rend="gathalast">Pecca so nalabhesukhaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="78"><hi rend="paranum">78</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Averā <pb ed="M" n="0.0184" /> byāpajjā nīgho, sukhī cassaṃ ahaṃva me;</p>

<p rend="gathalast">Hitakāmā tathā assu, majjhattā verinopica.</p>

<p rend="hangnum" n="79"><hi rend="paranum">79</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Mātaro <pb ed="M" n="0.0185" /> bhātaro ñātī, dāyako pāsakāpica;</p>

<p rend="gathalast">Sukhīhontūti bhāveyya, caje tesuca lagganaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="80"><hi rend="paranum">80</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Doso mettāya dūrāri, taṇhā āsanna verikā;</p>

<p rend="gathalast">Taṇhaṃ piyesu vāreyya, dosaṃ verīsu mettiko.</p>

<p rend="hangnum" n="81"><hi rend="paranum">81</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ekuddese <pb ed="M" n="0.0186" /> kakammāca, sissā ācariyā sukhī;</p>

<p rend="gathalast">Hontu sabrahmacārīca, teca ññoñña hitāvahā.</p>

<p rend="hangnum" n="82"><hi rend="paranum">82</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Rājānoca amaccāca, gāme issariyā sukhī;</p>

<p rend="gathalast">Bhavantu devatāyoca, tehi surakkhito sukho.</p>

<p rend="hangnum" n="83"><hi rend="paranum">83</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Mayaṃ <pb ed="M" n="0.0187" /> yena suguttāva,</p>

<p rend="gatha2">Sukhitā raṭṭhavāsino;</p>

<p rend="gatha3">Sukhī kalla tthu sorājā,</p>

<p rend="gathalast">Tejavanto cirāyuko.</p>

<p rend="hangnum" n="84"><hi rend="paranum">84</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Raṭṭha <pb ed="M" n="0.0188" /> piṇḍena jīvāma, raṭṭhavāsī sukhantuti;</p>

<p rend="gathalast">Bhāveyyevaṃ amoghaṃva, raṭṭhapiṇḍaṃ subhuñjati.</p>

<p rend="hangnum" n="85"><hi rend="paranum">85</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Āpāyikā bahū santi, mātāpitādi pubbakā;</p>

<p rend="gathalast">Tecaññeca sukhīnīghā, ssva byāpajjā averino.</p>

<p rend="hangnum" n="86"><hi rend="paranum">86</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sattā <pb ed="M" n="0.0189" /> bhūtāca pāṇāca, puggalā attabhāvikā;</p>

<p rend="gathalast">Thī pū riyā nariyāca, devānarā nipātikā.</p>

<p rend="hangnum" n="87"><hi rend="paranum">87</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Averā hontu byāpajjā, anīghāca sukhī ime;</p>

<p rend="gathalast">Attānaṃ parihārantu, catudhā iti bhāvaye.</p>

<p rend="hangnum" n="88"><hi rend="paranum">88</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Puratthimāya <pb ed="M" n="0.0191" /> disāya, sabbesattā averino;</p>

<p rend="gathalast">Abyāpajjā sukhīnīghā, hontūti tāva bhāvaye.</p>

<p rend="hangnum" n="89"><hi rend="paranum">89</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Puratthimāya disāya, sabbepāṇātiādinā;</p>

<p rend="gathalast">Dvādasakkhattuṃ bhāveyya, sesāsupi ayaṃnayo.</p>

<p rend="hangnum" n="90"><hi rend="paranum">90</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Catuddisā <pb ed="M" n="0.0192" /> nudisā dho, uddhaṃ sattāca pāṇino;</p>

<p rend="gathalast">Bhūtāca puggalā atta, bhāvī sabbe thi pūrisā.</p>

<p rend="hangnum" n="91"><hi rend="paranum">91</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ariyā ariyā devā, narāca vinipātikā;</p>

<p rend="gathalast">Averā byāpajjā nīghā, sukhattāca bhavantu te.</p>

<p rend="hangnum" n="92"><hi rend="paranum">92</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Catuddisā <pb ed="M" n="0.0193" /> nudisā dho, uddhanti dasakedisi;</p>

<p rend="gathalast">Dvādase te paricchijja, bhāveyya puggale budho.</p>

<p rend="hangnum" n="93"><hi rend="paranum">93</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Mettā <pb ed="M" n="0.0194" /> vassena temetu, pajjuntoviya sabbadhi;</p>

<p rend="gathalast">Mākiñci parivajjehi, evaṃ mettā subhāvitā.</p>

<p rend="hangnum" n="94"><hi rend="paranum">94</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Pañcā nodhi sattodhisā, siyuṃ dvādasapuggalā;</p>

<p rend="gathalast">Ntu catūhesu bhāvetvā, aṭṭhatālīsakā siyuṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="95"><hi rend="paranum">95</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dasakedisi <pb ed="M" n="0.0195" /> tāmettā, catussata asītiyo;</p>

<p rend="gathalast">Aṭṭhatālīsāhi pañca, satā ṭṭhavīsa sādhikā.</p>

<p rend="hangnum" n="96"><hi rend="paranum">96</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dukkhite <pb ed="M" n="0.0196" /> karuṇaṃ brūhe, muditaṃ sukhite jane;</p>

<p rend="gathalast">Mettāceva upekkhāca, ubho ubhosu bhāvitā.</p>

<p rend="hangnum" n="97"><hi rend="paranum">97</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Brahmavāsīti vattabbo, tesvaññatara vāsito;</p>

<p rend="gathalast">Gandhabhūtesu so loke, brahmāviya virocati.</p>
</body>
<back></back>
</text>
</TEI>
